Animatorzy rozwoju

Jac Jakubow­ski, 2014-10-15 11:11:00

Budując sytuacje edukacyjne, tworząc ludziom prze­strzeń do samodziel­nego uczenia się, poszu­ki­wa­nia, roz­wijania umie­jęt­no­ści stajemy się pew­nego rodzaju agen­tami zmiany. A wła­ściwie animatorami roz­woju. Zauważ­cie, że każdy warsz­tat, nawet jeżeli dotyczy tzw. twar­dej wiedzy, jest okazją do spo­tkania, roz­mowy, nastawienia na słuchanie. Dobrze prowadzone metody aktywne są kreowaniem procesu doświad­czania, analizowania, a także róż­nych spo­sobów pogłębiania świadomo­ści. Każdy akt zro­zumienia, wglądu, opanowania nowej wiedzy, czy umie­jęt­no­ści uruchamia lub wspiera wewnętrzny proces aktyw­no­ści.

„Aktyw­ność oznacza pod­miotowość, dokonywanie wyborów, przyjem­ność ist­nienia, smakowania i doświad­czania życia”.

Benedykt Spinoza

Nie każda aktyw­ność jest godna tego miana.

Oddając się aktyw­no­ści nie­wyalienowanej doświad­czam siebie jako pod­miotu tejże aktyw­no­ści. Jest ona bowiem procesem powoływania do bytu, tworzenia, zawiera ponadto relacje do wytworzonego przed­miotu. Aktyw­ność moja jest manifestacją wła­snych zdol­no­ści, gdy stanowię z nią jed­ność. Taką nie­wyalienowaną działal­ność nazywam aktyw­no­ścią twór­czą. W spinozjań­skim modelu istoty ludz­kiej atrybutu aktyw­no­ści nie można oddzielić od rozumu. O ile działamy w zgodzie z warun­kami naszej egzysten­cji i świadomi jesteśmy tych warun­ków w ich rze­czy­wi­sto­ści oraz koniecz­no­ści — znamy prawdę o samych sobie”

Erich Fromm

Twór­cza aktyw­ność, poszukiwanie prawdy, roz­wijanie rozumu, dążenie do jed­no­ści – wszystko to od tysięcy lat stanowi przed­miot reflek­sji filozofów, proroków, myślicieli. W dotych­czasowych dziejach ludz­ko­ści była to jed­nak wyrafinowana dziedzina roz­ważań dostępna tylko elitom.

Na ich pod­stawie budowane były sys­temy religijne i polityczne, w których codzien­ność regulowały jasne normy i nakazy prze­kazywane w postaci prawa i obyczaju. Doś­wiad­cze­niem prze­cięt­nego człowieka była stabil­ność struk­tury spo­łecz­nej, stosun­kowo mały zasób wiedzy koniecz­nej do pracy, potrzeba wyrobienia w miarę stałych nawyków emocjonalno-behawioralnych.

Rewolucja cywilizacyjna, w której uczest­niczymy, polega na wchodzeniu tej problematyki w życie codzienne (w gospodarkę, kreowanie życia spo­łecz­nego, edukację…). I to nie dlatego, że światłym humanistom udało się nagle otworzyć oczy resz­cie ludz­ko­ści, która postanowiła nastawić się na roz­wój i war­to­ści duchowe. Wymuszają to realia codzien­no­ści. Wymusza to gwał­tow­nie roz­wijająca się tech­nologia, mechanizmy gospodar­cze, nie­praw­dopodobny przy­rost wiedzy.

„(…) jesteśmy ostat­nią generacją starej cywilizacji, a zarazem pierw­szym pokoleniem nowej. Dlatego wiele naszych osobistych lęków, niejasno­ści i uczuć zagubienia rodzi się z kon­fliktu, który roz­grywa się w nas samych i w instytucjach naszego życia. Jest to kon­flikt pomiędzy umierającą cywilizacją drugiej fali a wynurzającą się cywilizacją, która domaga się dla siebie miej­sca. Jeżeli raz to zro­zumiemy, wtedy wiele bez­sen­sow­nych na pierw­szy rzut oka wydarzeń ukaże swą głęboką treść. Zaczną się odsłaniać zarysy wiel­kiego wzorca prze­mian.”

Alvin i Heidi Tof­flerowie

Wg Tof­flerów ist­niejący dziesiątki wieków świat pierw­szej fali i dwa wieki świata drugiej fali (kapitalizmu) odchodzą w prze­szłość. Wyłania się nowa cywilizacja zmieniająca pod­stawowe reguły działania. Wyłania się cywilizacja wiedzy, którą charak­teryzują nowe procesy, nowe reguły bycia.

„Kiedyś rynek oznaczał kupujących i sprzedających, obec­nie mówi się raczej o dostaw­cach i użyt­kow­nikach. W gospodarce sieciowej trans­ak­cje ryn­kowe ustępują miej­sca strategicz­nym sojuszom, kooperacji i umowom o podziale zysku. Wiele firm już nie sprzedaje sobie nawzajem swoich wyrobów, lecz korzysta ze wspól­nych zasobów, tworząc ogromne sieci dostaw­ców i użyt­kow­ników, którzy wspól­nie zarządzają swoimi fir­mami. (…) Suk­ces ekonomiczny w gospodarce dostępu zależy w mniej­szym stop­niu od poszczegól­nych ryn­ków wymiany dóbr, natomiast waż­niej­sze jest ustanowienie długofalowych relacji.

Budowa świata wokół relacji dostępu może wymagać cał­kiem innego rodzaju zachowań ludz­kich. Zmiany następujące w struk­turze relacji ekonomicz­nych są czę­ścią trans­for­macji na więk­szą skalę, jaka zachodzi w naturze sys­temu kapitalistycz­nego. Jesteśmy w trak­cie długofalowego przej­ścia od produk­cji prze­mysłowej do produk­cji dóbr kul­tury.”

Jeremy Rif­kin

“Metamor­fozie produk­cji prze­mysłowej w kapitalizm dóbr kul­tury towarzyszy rów­nie znacząca zmiana etosu pracy na etos zabawy. (…) Prze­chodzimy do gospodarki „doświad­czeń” – jak ją nazywają ekonomi­ści.”

Nie brzmi to Wam znajomo? Zawód trenera, animującego roz­wój, dostar­czającego swoim klien­tom doświad­czenia pomagające lepiej pracować, a czasami nawet lepiej żyć jest jed­nym z naj­głęb­szych przejawów nowej cywilizacji. W końcu pod­stawą naszej pracy jest budo­wa­nie relacji, wprowadzanie norm komu­ni­ka­cyj­nych, „aktywizowanie” wewnętrz­nej motywacji do uczenia się

„(…) komunikacja – do której koniec koń­ców sprowadza się tech­nologia cyfrowa i media – to nie tylko sek­tor gospodarki. Komunikacja to cała gospodarka.

(…) Nowa gospodarka to pod każ­dym względem kwestia komu­ni­ka­cji. Wszyst­kie trans­for­macje, o których mowa w tej książce, wynikają ze spo­sobu, w jaki rewolucjonizujemy komunikację. Komunikacja jest pod­stawą spo­łeczeń­stwa, naszej kul­tury, naszego człowieczeń­stwa naszej jed­nost­kowej toż­samo­ści i wszel­kich sys­temów gospodar­czych. Dlatego właśnie sieci są tak ważne. Komunikacja, wraz ze swoimi sojusz­nikami, czyli kom­puterami, odgrywa szczególną rolę w historii gospodar­czej. Nie dlatego, że jest obec­nie mod­nym i wiodącym sek­torem gospodarki, ale dlatego, że jej kul­turowe, tech­nologiczne i kon­cep­tualne wpływy sięgają samych pod­staw naszego życia.

(…) Głów­nym imperatywem ekonomicz­nym gospodarki sieciowej jest wzmoc­nienie relacji.

(…) Sieć jest struk­turą mającą generować relacje. Sieci prze­noszą relacje, tak jak kiedyś rzeki prze­nosiły barki z ładun­kiem. Gdy wszystko jest połączone ze wszyst­kim, relacji jest coraz więcej – rodzą się one z każ­dego typu połączenia w sieci.”

Kevin Kelly

Nowa fala nie­sie ze sobą nowy rodzaj zagrożeń. Oto trener­stwo stało się zawodem, a trener człowiekiem, który za pieniądze sprzedaje swoje usługi na rynku. Jedni sprzedają je bez­pośred­nio klien­tom, inni sprzedają usługi fir­mom, a jesz­cze inni poszukują pro­gra­mów dotacyj­nych. Nie twier­dzę, że nic już nie jest robione za darmo, ale jed­nak więk­szość naszych decyzji podej­mowanych jest w związku z moż­liwym do uzyskania dochodem.

A komer­cją rządzą roz­maite prawa. Można sprzedawać nie naj­lep­szej jako­ści usługę, nie­uczciwie kon­kurować, można dam­pin­gować ceny (albo je zawyżać), a w dotacjach świat biurokracji potrafi bar­dzo negatyw­nie wpłynąć na jakość działań.

W cywilizacji trzeciej fali har­monizowanie głębokich war­to­ści z wykonywaną za pieniądze pracą jest pod­stawowym wyzwaniem, do którego wiele osób nie jest przy­gotowanych. A wymóg taki jest rdzeniem nowej cywilizacji. W biz­nesie, orga­ni­za­cjach pozarządowych, oświacie, ruchach proz­drowot­nych i profilak­tycz­nych masę uwagi poświęca się właśnie war­to­ściom, bo z nich wynika samodziel­ność, innowacyj­ność, budo­wa­nie dobrych relacji. A kon­kretny kształt war­to­ści jest wynikiem komu­ni­ka­cji. Nawet wielki fizyk Heisen­berg powiedział „Prawda rodzi się w roz­mowie”.

Jestem prze­konany, że roz­mowa (i wynikająca z niej reflek­sja) osób, które za pieniądze oferują ludziom doświad­czenia uczące i roz­wijające ich może być ważna dla rodzącej się cywilizacji wiedzy. Chciał­bym sfor­mułować kilka pytań, zachęcając też do for­mułowania wła­snych:

  • Jak wycenić na rynku sztukę tworzenia prze­strzeni do samodziel­nej pracy nad sobą?
  • Czy praca nad roz­wijaniem swojej empatii, pogłębianiem świadomo­ści może być nor­mal­nym elemen­tem mar­ketingu, czyli tworzenia marki firmy treningowej/trenera?
  • Co to znaczy profesjonal­nie wspierać proces osobistego roz­woju?

Podobne pytania od lat towarzyszą środowiskom terapeutycz­nym. Jed­nak w jakimś sen­sie mają one prost­szą sytuację. Zaj­mują się osobami, które cier­pią, są dys­kryminowane, chorują, są uzależ­nione, prze­żywają zagrażający ich życiu kryzys. Mogą wpisać się w etos pomocy i leczenia. Pracują przede wszyst­kim z człowiekiem i starają się go poprawić jego sytuację życiową.

Trenerzy są coraz czę­ściej realizatorami jakiegoś programu zmiany spo­łecz­nej. Bo czym się zaj­mujemy, w jakich programach bierzemy udział?

  • Ktoś chce prze­kształ­cać szkołę w sen­sow­niej­sze nieco miej­sce na ziemi – trenerzy pracują z nauczycielami, roz­wijając ich kom­peten­cje wychowaw­cze, uczą metod aktyw­nych.
  • Ktoś chce zak­tywizować spo­łecz­ność lokalną – trenerzy roz­wijają poczucie war­to­ści u liderów i uczą ich spo­sobów działania.
  • Ktoś chce poprawić komunikację w fir­mie – trenerzy uczą menadżerów poro­zumiewania się, wsłuchiwania w sens wypowiedzi pod­wład­nego i sztuki prowadzenia sen­sow­nych spo­tkań.
  • Ktoś chce, żeby skutecz­nie i profesjonal­nie pomagać ludziom z problemem alkoholowym, albo zanie­dbanym dzieciom – trenerzy uczą zawodu terapeuty.

Wielo­krot­nie tym „ktosiem” jest sam trener. Wymyśla, jak powinien zmienić się jakiś kawałek rze­czy­wi­sto­ści, pozyskuje na to pieniądze i kreuje całe nowe światy. Jeżeli dłużej działa, to jego uczniowie zakładają ośrodki, stają się trenerami i „zarażają” tym stylem życia następ­nych. Powstaje sieć tworząca nowe obyczaje, własny język, dys­ponująca zapleczem instytucjonal­nym i moż­liwo­ściami finan­sowymi. Może właśnie tak właśnie wygląda roz­wój w cywilizacji wiedzy?

Reasumując

Czy masz świadomość, że sadzając ludzi w kręgu, prosząc ich o mówienie komunikatem „ja”, proponując uważne, nieoceniające słuchanie, zapraszając do odgrywania scenek, uczest­niczenia w ćwiczeniach, uruchamiasz, nie­zależ­nie od kon­kret­nych celów szkolenia, proces roz­woju. Jeżeli spo­tykasz ludzi, dla których jest to absolutna nowość – zmagasz się z ich oporem, pomagasz odkryć ten spo­sób pracy. Uruchamiasz „spinozjań­ską” aktyw­ność. Prze­nosisz ich w tof­flerow­ską trzecią falę, pomagasz odnaleźć się w cywilizacji wiedzy. Jeżeli spo­tykasz ludzi, których Fromm określiłby jako twórczo-aktywnych, wspierasz ich roz­wój poprzez tworzenie prze­strzeni do samodziel­nej pracy nad sobą, wewnętrz­nej motywacji do uczenia się i roz­wijanie pod­stawowej wg Kelly’ego kom­peten­cji ekonomicz­nej – komu­ni­ka­cji. Pomagasz w ten spo­sób uczest­nikom swojego szkolenia przy­gotować się do budowania relacji, naj­waż­niej­szego elementu Rif­kinow­skiego świata sieci. Często te sieci tworzysz, roz­wijasz, czer­piesz z nich radość i korzy­ści materialne.

Jak radzisz sobie z rolą demiurga uruchamiającego procesy kształ­tujące rzeczywistość?

Jak radzisz sobie z dawaniem uwagi, akcep­tującego słuchania w określonych finan­sowym kon­trak­tem czasie?

Czy masz zbudowaną wokół siebie sieć wspar­cia w postaci innych trenerów, super­wizorów, współ­pracow­ników?

Ku czemu zmierzasz?



Podoba Ci się ten artykuł? Udostęp­nij go!

Co to jest BAIT?

BAIT — Baza Artykułów Instytutu TROP

Instytut TROP stworzył Bazę Artykułów w których znajdą się artykuły na temat:

  • specjalizacji w Akademii TROP,
  • modeli roz­woju,
  • idei, podejść i obszarów pracy,
  • rynku szkoleniowego.

Zapraszamy do lek­tury.

Po prawej stronie możesz prze­glądać nasze artykuły po autorach oraz zobaczyć naj­now­sze pozycje. Poniżej natomiast znaj­duje się podział według zagad­nień. Ten spis jest zawsze dostępny pod tre­ścią artykułu.

Autorzy

Klik­nij na osobie, aby zobaczyć jej artykuły:


Dorota Szczepan-Jakubowska


Jac Jakubow­ski


Alicja Kulawik


Justyna Zacharuk


Paulina Wój­cik

Zagad­nienia

Klik­nij na zagad­nieniu, aby roz­winąć listę artykułów.

Czy wiesz co to znaczy? — Pojęcia

Dokąd zmierzamy? — przy­szłość gospodarki i cywilizacji

Ewa­lu­acja, czyli co tu się dzieje

Inteligen­cja emocjonalna i empatia

Metoda TROP

Praca z kon­flik­tem

Praca zespołowa

Przy­wódz­two

Schowek na narzędzia, czyli pakamera

Studia przy­pad­ków

Szkolenie i coaching

Zmiana i roz­wój

Naj­now­sze atykuły

Trening Roz­woju Uważ­no­ści Empatycz­nej — Jac Jakubow­ski, 2017-08-04 11:11:55

Opór: wróg czy sojusz­nik — Jac Jakubow­ski, 2017-07-24 12:54:14

Trenowanie spon­tanicz­nej reak­cji empatycz­nej — Jac Jakubow­ski, 2014-10-27 12:43:00

Przy­szłość, która już się dzieje — Jac Jakubow­ski, 2014-10-16 16:26:00

Nawyk — Jac Jakubow­ski, 2014-10-16 12:25:00

Przed­siębior­czość trenera, coacha, lidera zmiany — Jac Jakubow­ski, 2014-10-16 11:55:00

Zmiana (czyli ludzie a zmiana) — Jac Jakubow­ski, 2014-10-15 19:41:00

Procesy grupowe (czyli koszty i zyski wynikające z ist­nienia procesów grupowych) — Jac Jakubow­ski, 2014-10-15 19:31:00

O sytu­acji edukacyj­nej. O uczeniu się — Jac Jakubow­ski, 2014-10-15 11:40:00

O procesie grupowym — Jac Jakubow­ski, 2014-10-15 11:22:00

Animatorzy roz­woju — Jac Jakubow­ski, 2014-10-15 11:11:00

Pokaż się — moc super­wizji — Justyna Zacharuk, 2014-10-14 19:24:00

Nowy paradyg­mat zarzą­dza­nia w cywilizacji wiedzy — Jac Jakubow­ski, 2014-10-14 17:08:00

Być per­for­merem spo­łecz­nym — Jac Jakubow­ski, 2014-10-14 16:56:00

Proces uczenia się we współ­czesnym biz­nesie — Jac Jakubow­ski, 2014-10-13 17:11:00

Lider zmiany — Jac Jakubow­ski, 2014-10-13 16:00:00

Być sobą w świecie zmiany — Jac Jakubow­ski, 2014-10-12 15:57:00

Modele myślowe — Jac Jakubow­ski, 2014-10-11 12:18:00

Dylematy współ­czesnego biz­nesu — Jac Jakubow­ski, 2014-10-10 10:24:00

Emocje i empatia — Jac Jakubow­ski, 2014-10-09 12:04:00